De titel klinkt veelbelovend: ‘De liquidatie dossiers. Geheimen uit het politie-archief’. De auteurs hebben een groot aantal politiedossiers weten te bemachtigen over een aantal bekende liquidaties in de onderwereld. Op basis hiervan schetsen ze de conflicten, verdachten, relaties en andere omstandigheden rondom de liquidaties. Dit levert een interessante inkijk op van origineel bronmateriaal, maar komen er ook geheimen aan het licht?
In het boek worden de liquidaties van Jan Femer, Sam Klepper, Cor van Hout, Willem Endstra, Evert Hingst, John Mieremet, Kees Houtman, Thomas van der Bijl en Stanley Hillis beschreven. Met uitzondering van de liquidatie van Hilles in 2011, gaat het om liquidaties die al enkele jaren geleden hebben plaatsgevonden en waar al veel over geschreven is. Inhoudelijk voegen de auteurs weinig toe aan wat in grote lijnen wel bekend is bij de crimewatchers die de publiciteit over deze zaken de afgelopen jaren hebben gevolgd.
Als een rode draad in het verhaal loopt de betrokkenheid van Holleeder bij een groot aantal van deze liquidaties. In de -letterlijk- weergegeven proces-verbalen komen meerdere personen aan bod die hem hier rechtstreeks van beschuldigen, zoals Van der Bijl en Willem Endstra. De laatste woorden van het boek zijn dan ook gewijd aan een waarschuwing aan Holleeder:
“Maar Holleeder zal toch uit moeten kijken als hij naar buiten komt, ook voor al die nieuwe gasten die langs de dure ramen van de PC Hooft slenteren, en de onderwereld van de stad bevolken, op zoek naar reputatie, macht en geld.”
De -veronderstelde- betrokkenheid van Holleeder bij een groot aantal liquidaties mag echter nauwelijks een geheim heten, evenals een groot deel van de onderliggende conflicten. De meerwaarde van dit boek zit hem dan ook vooral in de originele processen-verbaal van de politie waarin de hoofdrolspelers zelf aan het woord komen. Dit geeft een inzicht in de verhoormethoden van de politie, maar ook in de dilemma’s waar sommige van de verhoorde personen mee worstelden. De angst om openheid van zaken te geven versus eigen levensbehoud is een terugkerend thema.
Het boek laat ook zien hoe lastig het is om te bewijzen wie er nou daadwerkelijk opdracht tot de liquidaties heeft gegeven. Hoewel Holleeder meerdere malen genoemd wordt, gaat het vaak om informatie uit tweede hand of eigen getrokken conclusies. Daarnaast blijken er vaak meerdere motieven mogelijk en hebben de spelers maar beperkt zicht op het hele speelveld .
De auteurs pogen de complexiteit van het speelveld te ordenen aan de hand van de genoemde geliquideerde personen, maar slagen daar maar deels in. In een aantal hoofdstukken wordt maar beperkte aandacht besteed aan de liquidatie zelf. De nadruk ligt in deze gevallen op het beschikbare dossier-materiaal, ook als dat maar zijdelings van toepassing is op de liquidatie. Het gaat dan vooral om processen-verbaal waarin de geliquideerde voorkomt. Zo wordt Hillis genoemd in het verhoor van Ferry de K. over de liquidatie van John Mieremet. De vraag is echter in hoeverre dit nog relevant is voor zijn eigen liquidatie zes jaar later. Dit soort uitlopen maken het boek af en toe onoverzichtelijk en bevorderen de leesbaarheid niet. Desalniettemin maken de schat aan originele processen-verbaal dit boek tot een aanvulling op de true crime-bibliotheek.
W. van der Pol en V. Verweij, De Liquidatie Dossiers, 2011.
De aflevering van Reporter ‘De liquidatie-oorlog’ is hier terug te vinden.
Fragment van auteur Wim van der Pol bij Pauw en Witteman is hier terug te vinden.
